Orlen zerwał kontrakt na LNG z Katarem wart 2,5 mld zł rocznie

Orlen podjął decyzję o wypowiedzeniu jednej z dwóch długoterminowych umów na import skroplonego gazu ziemnego z QatarEnergy LNG. Ruch ten nastąpił 10 listopada 2026 roku i został bezpośrednio spowodowany długotrwałym brakiem realizacji dostaw, który strona katarska uzasadniała klauzulą siły wyższej. Zgodnie z procedurami prawnymi, od momentu przekazania oświadczenia kontrakt pozostanie w mocy jeszcze przez 60 dni.

Wypowiedziane porozumienie to historyczny kontrakt wynegocjowany jeszcze przez Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo 29 czerwca 2009 roku, na długo przed wchłonięciem spółki przez płocki koncern. Pierwsze transporty błękitnego paliwa na jego podstawie popłynęły w 2016 roku, a finał zobowiązań przewidziano pierwotnie na 2034 rok. Umowa gwarantowała Polsce odbiór 1 mln ton LNG rocznie (około 15,3 TWh), a jej szacunkowa wartość na 2026 rok sięgała 570 mln euro, czyli w przybliżeniu 2,5 mld zł.

Koniec ropnego indeksowania i kryzys na Bliskim Wschodzie

Kluczowym elementem zerwanej umowy była formuła cenowa, którą w 2009 roku oparto na notowaniach ropy naftowej. Orlen przyznał, że na obecnym rynku dostępne są korzystniejsze możliwości pozyskiwania gazu. Z powodu trwającej od miesięcy przerwy w załadunkach katarskich statków koncern postanowił trwale zrezygnować z niekorzystnych cenowo warunków i zwiększyć elastyczność własnego portfela zakupowego.

Problemy katarskiego dostawcy zaczęły się na początku marca w wyniku konfliktu zbrojnego Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem oraz blokady Cieśniny Ormuz. Irańskie naloty dronowe i rakietowe uderzyły w instalacje przemysłowe Ras Laffan oraz Mesaieed. Minister energetyki Kataru Saad al-Kaabi informował w marcu, że uszkodzenia ograniczyły krajowe moce eksportowe LNG o około 17 proc., co przekładało się na potencjalną stratę rzędu 20 mld dolarów rocznie, a naprawa infrastruktury może zająć nawet pięć lat.

W marcu QatarEnergy zawiesił wytwarzanie skroplonego paliwa i ogłosił stan siły wyższej. Początkowo ostrzeżenia dotyczyły transportów wyznaczonych na kwiecień i maj, jednak ostatecznie zawieszenie realizacji umów rozszerzono na kolejnych odbiorców z Europy i Azji, w niektórych przypadkach aż do końca 2026 roku.

Druga umowa z Katarem zostaje w grze

Decyzja władz w Płocku nie oznacza całkowitego zerwania więzi handlowych z Bliskim Wschodem. W mocy wciąż pozostaje druga umowa długoterminowa z QatarEnergy, która również obowiązuje do 2034 roku. Zapewnia ona dostawy do 1 mln ton LNG rocznie, jednak jej mechanizm rozliczeniowy został oparty bezpośrednio na notowaniach cen gazu ziemnego, a nie ropy naftowej.

Orlen zaznacza, że rezygnacja z części katarskich ładunków nie stwarza zagrożenia dla stabilności polskiego rynku energetycznego. W 2025 roku import z tego kierunku zabezpieczał mniej niż 10 proc. zapotrzebowania koncernu i jego kontrahentów. Ponadto w 2026 roku, pomimo odebrania zaledwie czterech dostaw z Kataru, grupa utrzymała pełną ciągłość zaopatrzenia klientów.

Nowe kierunki importu gazu

Równowaga polskiego bilansu gazowego opiera się obecnie na surowcu z norweskich złóż – w tym z własnego wydobycia grupy przesyłanego rurociągiem Baltic Pipe – oraz na rosnących wolumenach ze Stanów Zjednoczonych. Od listopada polski portfel wzmocniło paliwo z amerykańskiego terminala Plaquemines w ramach kontraktu z Venture Global, docelowo opiewającego na 4 mln ton rocznie.

Tymczasem sam Katar, ratując pozycję rynkową i zobowiązania wobec zagranicznych odbiorców, zmienił rolę i sam zaczął sprowadzać surowiec z USA. Podpisał w tym celu porozumienia z Cheniere Energy na zakup do 4 mln ton LNG rocznie do 2054 roku oraz 20-letni kontrakt z firmą Woodside na 3 mln ton rocznie.